Exception Hierarchy – Thiết kế hệ thống exception chuẩn Senior

Tìm hiểu cách thiết kế Exception Hierarchy trong PHP giúp xử lý lỗi theo tầng, clean architecture, dễ mở rộng. Kèm ví dụ, giải thích sâu, tips và câu hỏi phỏng vấn.

#Exception Hierarchy là gì?

Exception Hierarchy là việc tổ chức các exception theo dạng cây kế thừa (inheritance tree) thay vì để tất cả ở dạng “flat”.

👉 Mục tiêu:

• Cho phép catch theo nhiều level (broad → specific)
• Tái sử dụng logic xử lý lỗi
• Phản ánh đúng domain

#Bad Example (Anti-pattern)

class UserNotFoundException extends \Exception {}
class OrderNotFoundException extends \Exception {}
class ProductNotFoundException extends \Exception {}
class InvalidEmailException extends \Exception {}
class InvalidPriceException extends \Exception {}
class DatabaseConnectionException extends \Exception {}
class ApiTimeoutException extends \Exception {}

Vấn đề

• Không có quan hệ giữa các exception
• Không thể catch theo nhóm
• Vi phạm DRY (lặp lại logic xử lý)
• Khó mở rộng khi hệ thống lớn

👉 Caller phải catch từng exception riêng lẻ → code rối

#Good Example (Best Practice)

Base Exception

class AppException extends \RuntimeException {}

👉 Tất cả exception trong app nên extend từ đây

Nhóm NotFound

class NotFoundException extends AppException
{
    public function __construct(
        private string $entity,
        private string|int $identifier,
    ) {
        parent::__construct("{$entity} not found: {$identifier}");
    }
}

class UserNotFoundException extends NotFoundException {}
class OrderNotFoundException extends NotFoundException {}

👉 Tất cả “not found” dùng chung logic

Nhóm Validation

class ValidationException extends AppException
{
    public function __construct(private array $errors = [])
    {
        parent::__construct('Validation failed');
    }

    public function getErrors(): array
    {
        return $this->errors;
    }
}

Nhóm Infrastructure

class InfrastructureException extends AppException {}
class DatabaseException extends InfrastructureException {}
class ExternalApiException extends InfrastructureException {}

👉 Tách rõ domain vs external system

Caller Handling

try {
    $service->processOrder($data);
} catch (NotFoundException $e) {
    return response()->json(['error' => $e->getMessage()], 404);
} catch (ValidationException $e) {
    return response()->json(['errors' => $e->getErrors()], 422);
} catch (InfrastructureException $e) {
    $logger->error($e->getMessage());
    return response()->json(['error' => 'Service unavailable'], 503);
}

👉 Catch theo layer → cực kỳ clean

#Giải thích sâu

Layered Catching

Bạn có thể:

• Catch cụ thể (UserNotFoundException)
• Hoặc catch theo nhóm (NotFoundException)

👉 Đây là sức mạnh của OOP

DRY Error Handling

Tất cả lỗi “not found”:

catch (NotFoundException $e)

👉 Không cần viết lại nhiều lần

Domain Modeling

Exception hierarchy = domain model

Ví dụ:

• NotFound → Business
• Validation → Input
• Infrastructure → External

👉 Đây là DDD mindset

Extensibility

Thêm:

class ProductNotFoundException extends NotFoundException {}

👉 Không cần sửa code cũ

RuntimeException vs Exception

👉 Luôn extend RuntimeException cho:

• Business errors
• External failures

#Tips & Tricks

Không để exception “flat”

👉 Luôn có base + phân nhóm

Phân tách rõ 3 layer

• Domain Exception
• Application Exception
• Infrastructure Exception

Logging chỉ ở Infrastructure

👉 Không log domain error như validation

Combine với Laravel Handler

Centralize toàn bộ xử lý exception

Không over-engineer

👉 Nhỏ thì không cần hierarchy phức tạp

#Interview Questions

#Kết luận

👉 Exception Hierarchy giúp:

• Clean code
• Scalable system
• Maintainable architecture

Nếu bạn vẫn đang dùng exception dạng flat → hệ thống sẽ rất khó scale